Według koncepcji „pól zdrowia” (wprowadzonej przez Ministra Zdrowia Kanady Marc Lalonde) w latach 70-tych XX wieku, czynniki, które wpływają na zdrowie człowieka, podzielić można na cztery grupy:
- styl życia – udział tej grupy jest największy (50 – 60%) i jednocześnie jego zmiana leży w zasięgu możliwości każdego człowieka;
- środowisko fizyczne oraz społeczne życia i pracy (20%);
- czynniki genetyczne (20%);
- służba zdrowia, która może rozwiązać 10 - 15% problemów zdrowotnych społeczeństwa.
Obserwowana sytuacja w zakresie niedostatków zdrowia naszego społeczeństwa wynika z różnych uwarunkowań i czynników mających swoje źródło także w niekorzystnych zachowaniach zdrowotnych.
Szacunki Światowej Organizacji Zdrowia pokazują, że w przypadku Polski największy odsetek ubytku zdrowia naszych rodaków wynika z palenia tytoniu (16%), a kolejno: z nadciśnienia tętniczego (10,4%), nadmiernego spożycia alkoholu (9,2) i otyłości. Wysoki poziom cholesterolu, zbyt małe spożycie warzyw i owoców oraz mała aktywność fizyczna to inne znaczące przyczyny złego stanu zdrowotnego Polaków.
Obecnie Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje zdrowie nie tylko jako całkowity brak choroby, czy kalectwa, ale także stan pełnego, fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu (dobrego samopoczucia). Definicja ta jest bardzo ważna i postępowa, ponieważ nie poprzestaje na samym negującym ujęciu, że zdrowie jest brakiem choroby (jak było wcześniej), ale bardzo mocno akcentuje, że zdrowie ma w sobie aktywny aspekt, którym jest dobrostan. Oznacza to, że w kwestiach zdrowia nie można jedynie skupiać się na chorobach i próbach ich zwalczania, ale powinno koncentrować się na samym zdrowiu - na jego ochronie i wzmacnianiu. Pojawia się zatem bardzo duża rola prewencji - zapobiegania chorobom i promocji zdrowia – pomnażania rezerw i potencjału zdrowia. Drogą do tego celu nie jest jedynie pójście do lekarza wtedy, gdy pojawiła się już choroba, ale wzmacnianie zdrowia przez odpowiedni tryb życia (np. odpowiednie żywienie, ruch fizyczny), sposób myślenia i właściwe radzenie sobie z emocjami. Współczesna definicja zdrowia wg WHO bardzo mocno podkreśla zatem połączenie kwestii zdrowia z życiem wewnętrznym i społecznym człowieka oraz jego osobistą troskę o kondycję fizyczną.
Zdrowie nie jest stanem statycznym, dlatego też we wszystkich okresach życia należy:
- chronić je - czyli zapobiegać chorobom (profilaktyka),
- doskonalić je, pomnażać, zwiększać jego potencjał,
- przywracać je gdy pojawi się choroba (leczenie i rehabilitacja).
Czynnikiem podstawowym i niezastąpionym, umożliwiającym zachowanie, poprawę i przywrócenie zdrowia jest zdrowy styl życia. O tym właśnie będziemy mówić w panelu poświęconym zdrowemu stylowi życia, na który składa się min. właściwe podejście do życia, odpowiednie odżywianie i ruch.
Do udziału w nim i dyskusji zaprosiłam dr Irenę Jarzyńską i dr Agatę Woźniak – Krakowian – z Akademii im. Jana Długosza. Obie są pasjonatkami swojej pracy i świetnymi wykładowcami. Ja postaram się przekonać wszystkich, że „ruch może zastąpić wiele leków, ale żaden lek nie zastąpi ruchu”. Panel zakończymy krótkim pokazem ćwiczeń jogi, a po zakończeniu całego Forum zapraszamy do udziału w marszu z kijkami (nordic walking), który poprowadzi Barbara Gałaj. W trakcie naszego Forum porad dietetycznych będzie udzielać Maria Mikołajczyk - doświadczony dietetyk medyczny.
Serdecznie zapraszam do udziału w tym panelu nie tylko Panie :)
Joanna Górna
Dr Agata Woźniak- Krakowian – psycholog, socjolog, logopeda. W pracach naukowych porusza problematykę maladaptacji dzieci i młodzieży oraz trudności przystosowawczych ludzi w różnych fazach rozwoju, a także poczucia jakości życia różnych grup wiekowych i zawodowych w czasach zmian społecznych. Prowadzi zajęcia z zakresu psychologii klinicznej i zaburzeń osobowości, przejawów patologii społecznych wśród dzieci, młodzieży i dorosłych w czasach zmiany społecznej. Prodziekan do spraw studenckich Wydziału Nauk Społecznych, Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie
Dr Irena Jarzyńska jest biologiem, doktorem nauk przyrodniczych, specjalistka w dziedzinie edukacji zdrowotnej i ekologicznej oraz makrobiotyki. Jest adiunktem na Wydziale Pedagogicznym Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Współpracuje z Ligą Ochrony Przyrody i PTTK w Częstochowie, propagując zdrowy i ekologiczny tryb życia dzieci, młodzieży i dorosłych.
